Usategiak
sareekin ehizan historia usategiak zatika

info+

datuak
- Sarrera -
Etxalar zerbaitengatik ezaguna bada, hori usategiak dira. Bertan XV. Mendetik dokumentatua eta mantendutako lehengoen ehiza sistema erabiltzen da. Nahiz eta penintsula osoan ehiza mota hau debekatua egon, hemen mantendu egin da ehizarekiko dagoen afiziogatik eta herriko tradizioan duen garrantziagatik.
 
Usategien kokapena
-Kokapena:
Usategi hau Larun eta Atxuria (Peña Plata) mendien arteko mendi lepoan kokatua dago, Etxalar eta Sarako herrien tartean eta aldi berean Nafarroa eta Lapurdi arteko mugan, hain zuzen Iarmendi (509m) mendiko Txorilepo bezala ezaguna den mendi lepoan.
 
- Turismo lekua:
Herria ttikia izanik ere, nahiko ezaguna da Etxalar, edo aditua, eta usategiengatik preziski. Ehiztariez gainera, jende pila hurbiltzen da Usategietara egunero uso denboraldian; larunbat eta igande z, gehiago. Jai egunetan egunetan adin guztietako ehundaka jendek Iarmendiko bide , bidaxka eta inguruak, Lapurdi, Gipuzkoa, Nafarroa eta urrunagotik ere etorriak. Historian zehar atzerriko eta inguruko egunkariak eta idazleak ehiza mota hau aipatua izan da. Azken urteotan inguruko telebista eta egunkarietan urtero erreportai bat edo artikulu bat ikusi daitezke.
Bertatik ere mundu mailan ezagunak diren pertsonaiak egon ziren; 1868an Napoleón enperadorea egon zen, Alfonso XII. behin baino gehiagotan joaten zen. Honen semeak noiz behinka ere agertu izan ziren. Gaur egun pretsonai ezagunen artean, Migel Induraín etortzen da urtean behian bertan ehizatu eta eguna pasatzera.
Urriaren hirugarren igandean usategietako tradiziosko besta edo igandea ospatzen da. Aintzinean besta hau usategi ingurutan ospatzen zen. Gaur egun eta badira urte mordoa, besta hau herrian ospatzen da baina usategiek bere protagonismoa mantentzen duela. +info.
 
USO DENBORALDIA
Usoak sareekin harrapatzeko denboraldia urriaren 1-ean hasten da eta azaroaren 20. egunaren inguruan bukatzen da, usoaren etorrera eta eguraldiaren arabera.
Uso pasa
Ipar Europako hotzetatik eskapo datozen hegazti hauek, Afrikara dihoazte bertako klima goxoan negua igarotzeko.
Uso pasa, sasoia aintzinera dihoan heinean, aldatzen joaten da. Urrian, sasoia hasitzen denean, lehendabiziko usoak multzo ttikitan etortzen dira nahiko banatuak. Tartean txoloma batzuk ere pasatzen dira. Urria aurrera dihoan heinean uso multzoak ugariagoak eta haundiagoak izaten dira. Sasoi gehientsuenetan, urriako bigarrengo hamabostaldian pasatzen da uso kopuru eta multzo haundienak. Hilabeta honetan, hasieran eta erdialdera batez ere, usoak ez dute inungo ordutegirik izaten eta edozein ordutan ikusi ditzazkegu hegan.
Kalamua sarea Usazalea; Karlos Antsalas Irisarri zena paletak egiten.
Azaroa partean berriz, uso pasa zeharo aldatzen da. Sasoiaren azkeneko zati honetan, normalki uso pasa goizeko lehen orduetan izaten da, nahiz eta aunitzetan eguerdian edota arratsaldez pasa eta harrapatu egin diren. Nahiz eta uso sasoiak bukaerako egun seinalatu bat eduki, batzuetan egun batzuk luzatzen da, uso pasa eta eguraldiaren arabera.

Haizearen zerikusia: Haizeak, usoak harrapatzeko garaian, garrantzi haundia edukitzen du. Sareekin usoak ehizatzeko egunik aproposena egun garbi bat da , iparreko edo ipar-ekialdeko haizarekin . Ekialdeko haizeak ere ez zaio gaizki etortzen. Hegoko eta mendebaleko haizek berriz ez dira batere onak izaten. Haizegoa zakar dagoenean sareak kendu behar izaten dituzte ez puskatzeko eta pasa haize honekin dagoenean berriz usoek altuera haundia hartzen dute eta jeixtea zaila bada are gehiago saretan sartzea.

Goiti