|
|
Bide
zaharrak Etxalarko historiaren eboluzioaren lekuko dira. Garai
desberdinetako bideak aurkitu daitezke. Herrian aunitz baldin
badaude ere, beraien egoera ez da hoberena. Batzuk larra eta
antzekoekin estaliak badaude bertzeak arrontin ondatuak daude.
Jarraian aipatu behar ditudan “bide zaharrak” herriko jendeari
galdetuz eta bilatutako informazioarekin osatu ditut: |
| |
| "Santiago
bidea": Bide hau herriko zaharrenetakoa da eta
honako ibilbidea egiten zuen: |
Benta
ttikitikia ondotik / zentralako kanaleko zubia(1. Arg.) /
burdinola inguratzen zuen pareta ondotik(2. Arg.) / tunela
ondoko jeitsiera (3. Arg.) / baselizako zubia / baseliza Atzetik
/ Via Kruzisa bidea (herri aldera, 4. Arg.) / Iñarretako
gurutzea / Perunea atzetik / Olazarrea / zentralako pista(arbiko
zubitik, 5. Arg.) / Sarrikuko zubia (6. Arg.) / Baztan aldera
(Bagoleko bordatik). |
| |
|
|
| |
| 1.
arg |
2.
arg |
3.
arg |
4.
arg |
5.
arg |
6.
arg |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
|
"Zugarramurdiko
bide zaharra": Bide hau, lekutan hagitz galdua
dago edo bertzela bertze bide berriek estali dute. Bide honek
honako ibilbidea egiten zuen gutti gora behera: |
Herritik
/ artaineko zubia / Gurutzean ezker ( atxriko mendi ibilaldiko
geziak jarraituz) / Gartxieneko atetik / Gurutzean zuzen (
mendi ibilaldiko geziak jarraituz ) / Arrantzaleko Bordatik
/ Pista berria Atxuriruntz (bideak guruzten duen pinadiaren
gainetik dihoa lehengo bide zaharra) / Atxuri azpitik(hiru
mugarri) / Dolmenak eta kormletsak dauden lekua (Zugarramurdiko
ehizturien postuak) / Zugarramurdiko lurraldeak. |
|
"Larrapil
sarrikukoa bidea": Bide honen hasiera,
oraingokoa bezala, kanposantu bazterretik dihoa. Behin
kanposantu segidan dagoen soroa pasata, “fatima birginaren”
bidea hartu behar da. Bide hau jarraituz Xindola baserri
gainera agertzen da. |
|
| |
| |
|
|
"Urritzokietako
bidea": Bide hau, baseliza paretik hasita,
orain dihoan errekaren kontrato aldetik dihoa. Uraren
kurtsoa jarraituz erreka bazterreko bidea hartuaz Beko-Etxe
gainera agertzen da. Behin hemen, bideak behera egiten
du gaur egun auzora eramaten duen bidearekin topo egin
arte.
|
|
| |
| |
|
|
"Lurrizti
ederrako bidea": Bide zahar hau herrian
banatuak daudenetatik, guttien erabiltzen dena da. Hasiera
Arroseko bidezaharreko bidagurutzean du. Hemen Ezpondagaina
etxe aldera artuta bidean gora jarraitu Abelino etxearen
baztertik pasatuaz Lurrizti Eder auzora eramaten gaitu. |
|
| |
| |
|
|
"Orizkiko
Bidea": Bide honen hasiera zehatzarik
ez dago, baina auzo honetara dihoan oraingo bidetik
joanda, leku aunitzetan ikusten da errepidearen goiko
aldetik bide honen aztarnak. Bide hau zatitan, egoera
nahiko onean mantentzen da baina bertzetan galduta edo
oraingo bideagatik irentsia izan da. Bide honen lehendabiziko
zatia goiko pirotegiko sarreraren parean hasitzen da,
bidearen ezker aldetik, eta leku batzuetan oraingo errepidearekin
topo egiten badu ere, bidea jarraitu ezkero, Olako bordan
agertzen da. Bertatik leku desberdinetara joateko bideak
agertzen dira, errate baterako Atxurirako bidea edota
Urtsumiatsarakoa. Bide hau batez ere menditik ibiltzen
den jendeak erabiltzen du, mendizaleak, baserritarrak,
herritarrak, eta abar.
|
|
 |
|
| "Camino
del mercado": Cuando en Etxalar se celebraban
mercados mucha gente del Valle del Baztán solía
venir al pueblo. Algunos venían de la zona del caserío
Urtsua y otros de la zona del caserío Baztan. Todos se
juntaban en el collado de Orizki y bajaban al pueblo, bajando
por el camino antiguo de Orizki. |
|
