ONDARE
Historikoa Kulturala

Naturala
 
 

 Arkitektonikoa
 
 
 
 
     
 
KISULABEAK
  
 
Gure herriko bazterretatik pasiatu ezkero, kisulabe aunitz ikus daitezke belati eta bide bazterretan. Kisu labe pare bat baselizako bidean ditugu, bertze pare bat Irazkon, herri inguruan, goiko bidearen bazterrean ere. Ikusten den bezala kisulabeak edozein lekutan aurkitzen dira baina hori bai beti belati, landa edo etxebizitzen inguruan. Kasu gehientsuenetan hauen egoera nahiko txarra da.
  
 
Casi todas las caleras son construcciones circulares con una pequeña entrada en la parte inferior para poder vigilar la cocción. Para la consecución de la cal se cocía piedras caliza durante un par de días sin interrumpir el proceso hasta que se conseguía la cal. La parte de arriba de estas está abierta; por aquí es por donde las llenaban. Esta cal luego se utilizaba para esparcirla por los prados y piezas, y para trabajos de albañilería. El propietario de una calera se preparaba la cal para el y lo que le sobraba lo vendía.
 
 
     
 
ZUBIAK
  
 
Sekzio honetan herritik banaturik dauden zubirik aipagarrienak agertzen dira. Argazkietan ikusi daitekenez itxura eta eraiketa aldetik zubia gehientsuak nahiko berdintsuak dira Zubiaundi izan ezik. Zubi honek arku bakarra izan beharrean bi ditu. hauen arkitektura mota erromatarren garaiekoa da.Zubi hauen eraiketan harri mota berdina erabili zuten, harri gorria, etxeak egiteko erabiltzen zen berdina.
 
Sarrikuko eta Garaiko zubia:
Bi zubi hauek 1760. urtean egin zituzten. Bi hauetatik bidezarren atalean aipatzen den "Santiago bidea" bertatik pasatzen da. Agian zubi hauek bide horretarako egin zituzten. Herrian Garaiko zubi hau ermitako zubia bezala ezagutzen da. Bi zubi hauek ondoan duten baserrietatik hartzen dute izena, bata Garaiakoetxea bordatik eta bertzea berriz Sarrikuko bordatik
Eraiketa eta itxura ia berdina dute, sarrikukoa pixkabat haundiagoa izanik. Garaiko zubiari berriki konponketa batzuk egin zitzaizkion. Biek bisita bat egiteko parada egokiak dira.

 

 
 
Zubiaundi Zubia:
Behin karrika utziaz. Antsolokueta auzora joaterakoan, Zubiaundiko zubitik pasatzen gara, orain arte Arroseko zubia bezala ezagutzen dena. zubi honeri 1888. urtean bazterreko paretak konpondu zizkioten.
 

 

 
Iturriotzko Zubia:
Herriaren sarreran dagoen arku bakarreko zubi honek Iturriozt izena du. 1887. urtean egindako eraikuntza honek 9127pzta- eta 8zm-ko balioa izan zuen. Aurreko zubia egurrezkoa zen.Izena, bertara ailegatzen zen iturri batetik hartua da..
 
 

Sainduneako Zubia:
Zubi hau Urritzokieta auzoko zubirik zaharrena da. Hau Sainduenea baserriaren ondoan dago eta Saindueneko zubia bezala ezagutzen da. Honen itxura herritik dauden bezalakoa da.

 

 
Arteneako Zubia:
Zubia hau arteneko errekaren bukaeran dago. Bertatik zugarramurdira dihoan bide zaharra pasatzen da. Bertatik, Aralarko "San Miguel "-en imajinaren etorrerarekin, landak eta belatiak bedeinkatzen ziren.

 

 
 
Arbiako Zubia (J.A.S. 1801):
Zubi hau herritar gutti batzuengatik ezaguna da. Goiko zentrala elektrikotik 200 bat metrotara kokatua dago, bidetik hamar bat metrotara errekalderuntz. Bertatik seguraski Santiago bidea pasako zen. Zubia pasatzen duen bidea jarraituz Desola baserrian dauden Burdinolen aztarnetara eramaten gaitu. Aipatutako Zubia eta burdinolen aztarnen tartean arroka haundi bat probextuz egindako zubi baten aztarnak ikusten dira baita ere.

 
 
 
 
Goiti