| |
|
|
|
| |
Baserritako
auzoak |
| |
Etxalarko
baserriak, herria inguratzen duten auzoetan banaturik
daude. Baserrien itxura, herriko etxeen antzekoa da
baina, lehenengo hauek bere inguruan belatiak eta
landak dituzte aziendak libratzeko eta gauzak erein
eta landatzeko. Orain baserrietan ez dira egiten lehen
egiten ziren lan guztiak. Gutti batzuk daude bakarrik,
baserria dutenak bizimodu bakarra bezala. Jende askok
baserrietan lan egiteko kondizio txarrak ikusita,
bertze lan batean hasteko beharra zuen, herrian bertan
edo herritik kampo. Horren ondorioz baserri asko ustu
egin ziren, denborarekin lurrera eroriz. Bertze batzuk
aldi beherean konpondu egin ziren eta landa etxeak
bihurtu.
|
|
|
|
| |
|
|
Baserrian
bizi:
|
| |
Neguko
hilabeteetan aziendak baserritako edo inguruko
bordetan egoten dira. Udan jateko batez ere,
idortutako belarra eta pentsua ematen zaie .
Hilabete hauetan lehenbiziko arkumeak jaiotzen
dira eta hauekin batera lehenengo gasna eta
mamia jateko aukera ere. Udaberrian, egunen
hobekuntzarekin, aziendak belatira ateratzen
dira. |
|
| |
Ekaina,
uztaila, abuztua eta irailean belatietako belarra
moztu eta eguzkitan idortu egiten da, ondoren
metatu edo fardoak egin. Gaur egun ere bolak
egiten dira. Lehen baserri askotan belarra etxeko
ganbaran gordetzen zen. Belar hau gero neguan
behiak eta ardiak bazkatzeko erabiltzen zen.
Ilargiak garrantzi haundia du belarra metatzerakoan.
Belar meta egiteko unean ilargia hilgorian baldin
badago, belarra ez arrunt idorra egonda ere,
kalitate onekoa aterako da; alderantziz, belarra
hilbeheran metatzen bada, eta ez badago arrunt
idorra, belarrari errautsa eginen zaio eta behiak
edo ardiak ez dute gustora jaten. Udan, egun
batez, baserritarrak herrira jeisten dira, berriki
eskilatuak izan diren ardien ilea saltzeko.
|
|
|
|
|
|
| |
Belarrarekin
egiten den bezala, irailean iratzia pikatu, idortu
eta metatu eginten da, urtean zehar azindari azpiak
moldatzeko. Urte osoan aziendari azpiak ateri eta
gorotza pilatu egiten da. Frogatua dago gorotza dela
ongarririk hoberena lurrarentzat. Neguko hilabeteetan
ongarri hau belatiak gorozteko erabiltzen da. |
|
| |
Baserriko
lanak utzitzearekin batera, baserriaren ingurua asko
aldatu da auzo aunitzetan. Batzutan lantegi ttiki
edo antzeko eraikuntzak egin dituzte, bertzetan berriz
etxe inguruko belatietan arbolak, pinuak edo fruta
arbolak landatu dituzte eta bertze kasuetan baserriak
landaetxetan bihurtu dituzte. |
|
|
|
| |
| |
|
| |
Baserriko
tresneriaren eboluzioa:
|
|
|
| |
|
Lehen |
Gaur
egun |
|
Metak |
Fardoak, belar
bolak. |
|
Sega, igitia |
Segadora,
desbrozadora. |
|
Aizkora, arpana
|
Motozerra. |
|
Ailtzurra,
haria |
Motokultorea. |
| Mandoa,
astoa, idia, behia, behorra
|
Traktorea.
|
|
Antzinako
bertze
herraminta batzuk |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
